1 lipca 2007 r. wchodzi w życie nowa ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. nr 89, poz. 589). Zastępuje ona starą ustawę z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2001 r. nr 124, poz. 1362 z późn. zm.), wielokrotnie uzupełnianą i zmienianą, która w nowej rzeczywistości społecznej oraz gospodarczej utraciła wiele ze swej skuteczności.

Nowa ustawa dostosowuje do obecnej sytuacji formy i zakres działania Państwowej Inspekcji Pracy jako organu nadzoru oraz kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Wiąże się to przede wszystkim z rozwojem i zróżnicowaniem prawno-organizacyjnym podmiotów, na których rzecz świadczona jest praca, postępem techniczno-technologicznym kształtującym procesy pracy, nasilającą się konkurencją między tymi podmiotami oraz wzrastającą niestabilnością rynku pracy.

Nowa ustawa, nie zmieniając w zasadniczy sposób struktury organizacyjnej Państwowej Inspekcji Pracy, wyposaża tę instytucję w uprawnienia i instrumenty kontrolno-nadzorcze, które mają pozwolić na szybkie oraz bardziej skuteczne reagowanie na przypadki naruszania przepisów prawa pracy, w tym w szczególności przepisów, jak również zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.